De vreselijkste momenten in het leven van een schrijver zijn toch die waarop zijn werk gelezen wordt. Als hij niet in de buurt van zijn lezer vertoeft is er niets aan de hand, de problemen beginnen pas als hij moet toezien hoe een lezer het geprinte bundeltje papier ter hand neemt en begint te bladeren. Een lach op een onverwacht moment, iets te weinig gegrinnik maar wel genoeg gebiogeerd lezen. En dan na de laatste bladzijde: “ja.”
Het is de hel: je wil indrukken, bevindingen, commentaar. Je wil alles wat in het hoofd van je lezeres zit eruit zuigen als het merg uit een bot. Maar het is te ongestructureerd, zegt ze, het moet nog wat bezinken. Het begint wel heel leuk maar wordt dan wel heel filosofisch. Maar ze vond het goed, absoluut, al kan ze er geen woorden opplakken.
Ze wil weten of ge er echt zo met zit, met dat peinzen aan de dood, ze zegt dat ze dat zelf ook al heeft gehad en dat ze daar nu van af is, dat ze denkt dat het de leeftijd is en dat het ook bij u wel weg zal gaan. En of het allemaal uit uw eigen koker kwam, of ge misschien bronnen hebt gebruikt. Ge geeft schoorvoetend toe dat ge hier en daar wel eens iets gepikt hebt, maar altijd netjes zeventig jaar nadat de pijp van de bestolene uit was. En ge hebt al eens wat dingen verdraaid of wat bijbelicht ja, maar zonder te erg van uw eigen af te wijken.
En voor ge het weet zijt ge weer een schrijver: ge vertelt weer meer dan dat ge luistert naar de rest, ge zevert over uw bedoeling en de verwijzingen naar wie dan ook en als ge ‘s avonds thuis komt komt ge er achter dat ge weer niks wijzer zijt over uw eigen krabbels. Tot drie dagen later: ge krijgt een mailtje binnen. “Doe maar, het is goed.”
En dan hebt ge het geproefd: de smaak van een lezer. Het schoonste moment in het leven van een schrijver: iemand die zegt dat hij u heeft gelezen en dat hij het goed vond. Geen uitgever of prijzenbaas kan hier aan tippen. Gewoon iemand die leest wat gij ooit hebt bedacht en zegt dat zij iets aan u heeft gehad. Ze kunnen zeggen wat ze willen, met hun publicaties en royalties maar er is niks schoonder dan dat.