Het is me wat, dezer dagen. De Joodse Gemeenschap maakt overuren met het schrijven van brieven en het sturen van mails naar instanties die hen beledigd hebben. Ze sturen brieven naar instanties als deze de spot drijven met de lichtgeraaktheid van sommige leden van de Joodse Gemeenschap. Ze zijn boos over zwarte mantels, baarden, pijpenkrullen en lange neuzen. Ze zijn boos over clichés.
Ik denk aan een uitzending die het collectief Neveneffecten vorige week via een DVD bij HUMO op mij losliet. Daarin werd een politie-eenheid geportretteerd die luisterde naar de naam ITCH (interventieteam voor clichéhandhaving). Een clichématige inspecteur spoorde inbreuken tegen clichés op om deze te herstellen, kortom: er werd grondig de spot gedreven met clichés. Toch heb ik geen weet van een Marokkaan of Italiaan die een klachtenbrief naar Neveneffecten stuurde, omdat deze bij monde van ITCH verplicht werden zich aan onze clichés te houden. Pasta voor de Italiaan en kruimeldieften voor de Marokkaan.
Het is vreemd dat er zo gereageerd werd tegen het cliché. Ik zou bij god niet weten hoe je anders iemand uitbeeld op TV, laat staan binnen de twee minuten dat de bewuste Man Bijt Hond-rubriek mag vullen. Zeker als die hele rubriek drijft op het cliché. Probeer maar eens op twee minuten een beeld te geven van een hele bevolkingsgroep, zonder dat je hervalt in clichématige beelden. Probeer de Vlaming of de Belg maar eens te schetsen in twee minuten, wedden dat je uitkomt bij vendelzwaaiende en patattenplantende boeren?
Daarom, bij deze, een pleidooi voor het cliché. Althans wat humor betreft. Stel je eender welke mop voor over Hollanders of Belgen, maar dan met na de clue de toevoeging: natuurlijk zijn niet alle Hollanders of Belgen zo, dat is maar een cliché. Dat is niet grappig. Of dat je Bert Anciaux Bert den Bleiter noemt, zoals dat in mijn omgeving nog wel eens gebeurt, maar onmiddellijk “nu, dat is niet altijd zo” toevoegd. Het leven wordt vermoeiend, als je alle clichés moet gaan relativeren.
Misschien is het, na het ironie-teken waar ik al een tijd niets meer van heb gehoord, tijd voor een clichéteken: een soort van aanhalingstekens waartussen je clichés kan plaatsen. §De Walen zijn lui, de Vlamingen vreten zich te pletter en de Duitsers staan ieder weekend bier te hijsen op een bierfeest.§ Dan ziet iedereen dat ik zelf ook wel weet dat wat ik beweer slechts een clichématig beeld is van de werkelijkheid. En dan ben ik graag bereid te praten, zodat ook ik een genuanceerde indruk krijg van de mensen om me heen.
